Bu site test aşamasındadır. (This site is under testing.)

Otomatik söndürme sistemi nasıl tetiklenir?

Özet

  • Otomatik söndürme sistemi üç halkayla tetiklenir: dedektör yangını algılar, kontrol ünitesi kararı verir, ateşleme akımı söndürücüyü devreye alır.
  • Lineer ısı dedektörü, iki iletkeni ayıran yalıtımın belirli bir sıcaklıkta erimesiyle sinyal verir; EMO'da yayımlanan pano bildirisine göre pano içi aerosol uygulamalarında 68 °C veya 88 °C eşikli ısı kabloları kullanılır.
  • Duman algılama yangını ısıdan önce yakalar ama hava hızına ve toza duyarlıdır; istenmeyen boşalmaya karşı iki dedektörün teyidiyle çalışan çift aşamalı kurgu kullanılır.
  • Gecikme süresi ve elle tetikleme, korunan hacimde insan bulunup bulunmadığına göre projede belirlenir; Micro-FEP panelinde gecikme 0 ile 30 saniye arasında ayarlanır.
  • Hacminize uygun jeneratörü seçmek için AF-X Fireblocker Nano serisi teknik değerlerini inceleyin.

Otomatik söndürme sistemi nasıl tetiklenir? Kısa Cevap

Otomatik söndürme sistemi, bir dedektörün yangın belirtisini algılaması ve kontrol ünitesinin bu sinyalle söndürücüyü ateşlemesiyle tetiklenir. Isı kablosu, noktasal ısı veya duman dedektörü sinyal üretir; ünite gerekirse uyarı ve gecikme uygular. AF-X Fireblocker Nano jeneratörleri, 6-36 V DC gerilimde 1,0 A akımın 1-2 saniye uygulanmasıyla ateşlenir. Kesin kurgu onaylı söndürme projesinde belirlenir.

Otomatik tetikleme zinciri hangi halkalardan oluşur?

Otomatik tetikleme zinciri algılama, karar ve ateşleme olmak üzere üç halkadan oluşur ve zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür. İlk halkada bir dedektör ısıyı, dumanı veya ikisini birden ölçer. İkinci halkada bir kontrol ünitesi bu sinyali değerlendirir: alarm verir, gerekiyorsa gecikme süresini sayar, havalandırmayı durdurur. Üçüncü halkada ünite söndürücüye ateşleme akımını gönderir.

Her halkanın kendine ait bir arıza biçimi var.

Dedektör yanlış yere konursa yangını geç görür. Ünitenin enerjisi biterse sinyal gelse bile ateşleme olmaz. Ateşleme hattında bir kopukluk varsa jeneratör sessiz kalır. Bu yüzden tetikleme tasarımında ilk soru şudur: hangi halka nasıl izleniyor?

Üçüncü halkanın sayısal sınırları datasheet'te yazılı. NANO CXXS'ten NANO BL'ye kadar Nano serisindeki sekiz modelin datasheet'inde ateşleme mekanizması aynıdır: 1,3-3,2 ohm dirençli bir ısıtıcı eleman bulunur ve jeneratör, 6-36 V DC gerilimde 1,0 A akımın 1-2 saniye uygulanmasıyla ateşlenir. Datasheet, devre ölçümünde en fazla 40 mA akımın 5 dakikaya kadar uygulanabileceğini belirtir; ölçüm yöntemi üreticinin kılavuzuna göre seçilir. TEC'in ateşleme devresinin jeneratörle uyumu üretici tarafından tanımlanır; farklı bir kontrol ünitesi kullanılacaksa datasheet'teki 6-36 V DC, 1,0 A koşulu sağlanmalıdır.

Ateşlemeden sonra söndürücünün odaya yayılma süresi modele göre değişir. Nano serisi sayfasına göre NANO CXXS söndürücü maddeyi 20 saniyenin altında boşaltır; NANO BL datasheet'ine göre söndürücü maddeyi yaklaşık 60 saniyede boşaltır. Jeneratörün içinde ne olduğunu, katı bileşiğin nasıl aerosole dönüştüğünü aerosol nasıl çalışır sayfasında anlattık. Bu yazı zincirin ilk iki halkasına odaklanıyor.

Lineer ısı dedektörü nasıl çalışır?

Lineer ısı dedektörü, korunan hacim boyunca döşenen ve kablonun herhangi bir noktasında belirlenen sıcaklığa ulaşıldığında sinyal veren bir algılama kablosudur. Noktasal bir dedektörden farkı, algılamanın tek bir noktada değil kablonun bütün uzunluğu boyunca yapılmasıdır. Kablo, yangın riski olan bölgelerin üzerinden dolaştırıldığı için dar ve karmaşık hacimlerde ısı kaynağına çok yakın konumlanır.

Dijital tip kablonun çalışma prensibi basittir. İçinde birbirine sarılmış iki iletken bulunur ve bu iletkenleri ısıya duyarlı bir polimer yalıtım birbirinden ayırır. Kablonun bir noktası eşik sıcaklığına ulaştığında bu yalıtım erir, iki iletken temas eder ve kontrol ünitesi oluşan kısa devreyi yangın sinyali olarak okur. Eriyen dış kılıf değil, iletkenleri ayıran iç yalıtımdır. Elektrik Mühendisleri Odası'nda (EMO) yayımlanan pano bildirisine göre pano içi aerosol uygulamalarında 68 °C veya 88 °C eşikli ısı kabloları kullanılır; bildiri bu kabloların UL listeli ve FM onaylı olduğunu belirtir. Eşik seçimi ortamın normal çalışma sıcaklığına göre yapılır: sıcak çalışan bir bölmede düşük eşikli kablo istenmeyen alarm üretebilir. Bir de şu var: basit bir kontrol ünitesine bağlı kablo, alarmın tam olarak hangi noktada oluştuğunu söylemez, yalnızca hattın bir yerinde eşik aşıldığını bildirir.

Avrupa standartları lineer ısı dedektörlerini iki gruba ayırır. EN 54-28 kendini sıfırlamayan lineer ısı dedektörlerini kapsar; bu tip, sabit bir sıcaklık eşiğine sahiptir ve standardın kapsam tanımına göre kısa devre ile alarm durumunu birbirinden ayırt etmez. Tetiklenen bölüm yenilenmeden hat yeniden devreye alınmaz. EN 54-22 ise sıfırlanabilir lineer dedektörleri kapsar. EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisi de kablo galerilerinde ve tavalarda aşırı sıcaklığı noktasal olarak gösterebilen analog kablo tipi ısı dedektörlerinin kullanılabileceğini belirtir.

AF-X Fireblocker pano içi uygulamalarında lineer ısı algılama kablosu AF-X TEC (Termal Elektrik Kontrol Ünitesi) ile birlikte kullanılır. TEC, kablodan gelen sinyalle jeneratörü otomatik olarak devreye alır ve iki standart AA pille çalışır. Bu kurgunun pano ölçeğindeki kapasite ve yerleşim ayrıntılarını pano içi yangın söndürme sistemi rehberimizde ele aldık; burada yalnız tetikleme tarafına bakıyoruz.

Noktasal ısı dedektörü ve bimetal anahtar ne zaman kullanılır?

Noktasal ısı dedektörü, tavana veya duvara monte edilen ve yalnız bulunduğu noktanın sıcaklığını ölçen bir dedektördür. EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisine göre ısı dedektörleri sabit sıcaklıkta veya sıcaklık artış hızına göre alarm verecek şekilde çalışabilir. Sabit sıcaklık tipi belirli bir değere ulaşıldığında, artış hızı tipi ise sıcaklık kısa sürede hızla yükseldiğinde sinyal verir.

Bimetal anahtar, sabit sıcaklık algılamanın en sade biçimidir.

İki farklı metalin ısıyla farklı genleşmesi kontağı kapatır ve anahtar bir sinyal üretir. Bir sınırı akılda tutmak gerekir: bimetal anahtar yalnızca bir kontaktır, kendi başına enerji üretmez. AF-X Nano jeneratörü datasheet'e göre 6-36 V DC gerilimde 1,0 A akım istediği için anahtarla jeneratör arasında bu koşulu sağlayan bir pil ünitesi veya kontrol paneli bulunur. Panelsiz diye anılan sistemlerde de anahtarla jeneratör arasında bir enerji kaynağı bulunur. Piyasada cam tüplü termal aktivatörle mekanik olarak tetiklenen aerosol jeneratörleri de bulunur; EMO'da yayımlanan pano bildirisi bu tipi ayrı bir yöntem olarak anlatır. AF-X Fireblocker Nano serisi ise elektrikle ateşlenir.

Noktasal ısı dedektörü küçük, kapalı ve sıcaklığı kontrol edilebilen hacimlerde iyi çalışır: motor bölmeleri, jeneratör kabinleri, makine kaportaları. Burada da ortam koşulu belirleyicidir. Aynı bildiri, sıcaklık dedektörü eşiğinin ortam sıcaklığı dikkate alınarak seçilmesini ve elektronik dedektörlerin genellikle 50 °C üzerinde çalışamadığını belirtir. Sıcak çalışan bir makine dairesinde eşik ve dedektör tipi buna göre belirlenir.

Duman dedektörü hangi hacimlerde öne çıkar?

Duman dedektörü, yangını belirgin bir ısı artışı oluşmadan, için için yanma veya kablo izolasyonunun ısınması aşamasında yakalayabildiği için sistem odası, kumanda odası ve arşiv gibi hacimlerde öne çıkar. EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisine göre duman dedektörleri yaygın olarak fotoelektrik tiptedir; geçmişte yaygın olan iyonizasyon tipi dedektörlerin kullanımı Avrupa'da büyük ölçüde azalmıştır.

Duman algılamanın zayıf noktası hava hareketidir. Bildiriye göre hava hızı 1 m/sn'yi geçtiğinde özel önlem ve özel dedektör gerekir. Soğutma cihazlarının yüksek debiyle hava döndürdüğü bir sistem odasında duman tavana ulaşamayabilir. Bu tür hacimlerde boru ile çok noktadan hava emerek ölçüm yapan hassas duman algılama sistemleri kullanılır. Aynı bildiri hassasiyet farkını rakamla verir: EN 54-7 kapsamındaki optik noktasal duman dedektörlerinde tipik hassasiyet yüzde 3/m düzeyindeyken emişli sistemler yüzde 0,0015/m ile yüzde 1/m arasında hassasiyete ulaşabilir. EN 54-20 standardı emişli duman dedektörlerini A, B ve C hassasiyet sınıflarına ayırır.

Sistem odası ve veri merkezlerinde algılama ile söndürmenin nasıl birleştiğini sistem odası ve veri merkezi yangın söndürme sayfamızda anlattık. Lityum-iyon bataryalarda tablo biraz farklıdır: AF-X'in lityum-iyon sunumundaki termal kaçak zaman çizelgesi, hücre hasarından sonra gaz çıkışının (off-gas) dumandan ve termal kaçaktan önce geldiğini gösterir. Batarya odalarında bu yüzden gaz algılama da tasarıma dahil edilir; konunun varlık tipine göre değerlendirmesi kritik ticari varlıkların yangın koruması yazımızda yer alıyor.

Algılama yöntemleri tek tabloda nasıl karşılaştırılır?

Algılama yöntemleri neyi ölçtüklerine, ne kadar erken tepki verdiklerine ve hangi ortam koşulundan etkilendiklerine göre karşılaştırılır. Aşağıdaki tablo yukarıdaki kaynaklardaki değerleri bir araya getiriyor:

Yöntem Neyi algılar Tetikleme eşiği veya hassasiyet Ateşleme için gereken Güçlü olduğu yer Dikkat edilecek sınır
Lineer ısı dedektörü (dijital) Kablo boyunca herhangi bir noktadaki ısı Pano içi aerosolde 68 °C veya 88 °C (EMO'da yayımlanan pano bildirisi) Kontrol ünitesi (ör. AF-X TEC) veya söndürme paneli Pano, kablo tavası, dar ve karmaşık hacimler EN 54-28 tipinde tetiklenen bölüm yenilenir; basit ünitede alarm noktası görünmez
Noktasal ısı dedektörü veya bimetal anahtar Bulunduğu noktadaki sıcaklık veya sıcaklık artış hızı Ortam sıcaklığının üzerinde seçilen sabit eşik Pil ünitesi veya söndürme paneli Motor bölmesi, jeneratör kabini, makine kaportası Isı kaynağına uzak kalırsa geç algılar; sıcak ortamda eşik dikkatle seçilir
Noktasal optik duman dedektörü Duman parçacıkları Tipik yüzde 3/m düzeyi (EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisi) Söndürme paneli Sistem odası, kumanda odası, arşiv 1 m/sn üzerindeki hava hızında özel önlem gerekir
Emişli hassas duman algılama Borularla emilen havadaki duman Yüzde 0,0015/m ile yüzde 1/m arası (aynı bildiri) Söndürme paneli Yüksek hava debili sistem odaları, veri merkezleri Boru tasarımı ve emiş noktası üreticinin dizaynına göre yapılır

Bu tablo pratikte ne anlama geliyor?

İlk olarak, ısı algılayan yöntemler yangının kendisini, duman algılayanlar ise yangının habercisini görür. Kapalı bir panoda ısı kablosu kaynağın birkaç santimetre yakınından geçtiği için ısı algılama yeterince erken tepki verir ve toza ve neme karşı daha az hassastır. Büyük ve havalandırılan bir odada ise ısının tavana ulaşması zaman alır; orada duman algılama öne geçer. İkinci olarak, hassasiyet arttıkça istenmeyen alarm olasılığı da artar. Hassas bir duman dedektörünü tek başına söndürme kararına bağlamak yerine onu ön alarm olarak kullanmak ve kararı ikinci bir dedektörün teyidine bırakmak yaygın bir çözümdür. Bu kararın nasıl verildiği kontrol paneline bağlıdır.


Korunacak hacmin ölçülerini ve fotoğrafını gönderin, algılama ve tetikleme kurgusunu birlikte çizelim: iletişim sayfası.

Kontrol paneli tetikleme kararını nasıl verir?

Kontrol paneli, dedektörlerden gelen sinyalleri programlanmış bir mantıkla değerlendirip alarm, gecikme ve ateşleme adımlarını yöneten ünitedir. Tek bir pano gibi küçük ve tek bölgeli bir hacimde bu iş basit bir kontrol ünitesiyle görülür: AF-X TEC, lineer ısı kablosundan gelen sinyalle jeneratörü doğrudan devreye alır. Birden fazla bölge, duman algılama, uyarı ve gecikme gerektiğinde ise söndürme paneli devreye girer.

AF-X Fireblocker sistemlerinde bu rolü Micro-FEP söndürme panelleri üstlenir. Micro-FEP, lineer ısı algılama kablosu veya duman dedektörleriyle izleme, algılama ve otomatik söndürmeyi birleştirir. Acarsan kataloğundaki panel şemasına göre panelin çıkışları havalandırmayı durdurma, söndürmenin serbest bırakıldığını bildirme, arıza ve yangın sinyallerini kapsar. Arızalar, bağlantı koptuğunda bile potansiyelsiz kontaklar (gerilim taşımayan, yalnızca açıp kapanan kontaklar) üzerinden bina izleme sistemine bildirilir. Panel DIP anahtarlarıyla programlanır ve varsayılan çalışma biçimi çift aşamalı otomatik algılamadır; bir anahtarla tek aşamalı serbest bırakmaya da alınabilir. Kataloğun kendisi şemanın teknik uygulama için bağlayıcı olmadığını, ayrıntı için üreticinin kullanım kılavuzuna başvurulması gerektiğini belirtir.

Çift aşamalı algılamanın mantığı EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisinde açıkça anlatılır. Bildiriye göre otomatik konumda kalan söndürme sistemlerinde her koruma alanı için genellikle en az 2 noktasal dedektör seçilir; biri ön uyarı, diğeri ikinci alarm olarak kullanılır. Panel çapraz bölge prensibiyle çalışır: ön alarmdan sonra ikinci devredeki dedektör de teyit ederse geri sayım başlar, geri sayım bitince söndürücü boşaltılır. AF-X'in uluslararası referans dokümanındaki bir yat uygulaması da bu yaklaşımı örnekler: makine dairesi ve tender odasını koruyan sistem, istenmeyen söndürmeye karşı hem ısı hem duman algılamaya bağlı, iki dedektörlü olarak kurulmuştur.

Bina tarafıyla bağlantı da mevzuatta yer alır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in (BYKHY) 79. maddesi, bir binada gazlı söndürme sistemi kurulduğunda ve binada algılama ve uyarı sistemi varsa söndürme sisteminin alarm ve arıza çıkışlarının yangın alarm sistemine bağlanarak ayrı bölgesel göstergelerle izlenmesini ister. Aerosol bu maddede adıyla geçmez; Micro-FEP gibi potansiyelsiz kontak çıkışı olan panellerde söndürme sisteminin durumu bina yangın alarm panelinde ayrı bir bölge olarak izlenebilir. Bina tarafındaki algılama sistemi türlerini yangın algılama sistemleri yazımızda anlattık.

Gecikme, uyarı ve elle tetikleme nasıl kurgulanır?

Gecikme, uyarı ve elle tetikleme, korunan hacimde insan bulunup bulunmadığına göre kurgulanan ve tetikleme zincirinin insanla buluştuğu adımlardır. İnsan bulunmayan, kapağı kapalı bir panoda yangın algılandığı anda söndürme başlayabilir. İnsanların girdiği bir teknik odada ise önce uyarı, sonra tahliye, en son söndürme gelir. EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisi bu sırayı açıkça yazar: insan bulunabilecek mekanlarda önce insan tahliyesi, sonra söndürme amaçlanır.

BYKHY bu konuda gazlı sistemler için net bir hüküm koyar. Yönetmeliğin 98. maddesinin üçüncü fıkrasına göre her türlü gazlı söndürme sistemi kurulurken "otomatik gaz boşaltımı sırasında veya sistemin devreye girdiğini işleticiye ve mahalde çalışan personele bildiren ve kişilerin söndürme mahallini tahliye etmesini sağlayacak olan sesli ve ışıklı uyarılar temin ve tesis edilmek zorundadır." Aynı maddenin dördüncü fıkrası, gazlı sistem uygulanan hacimlerde doğal havalandırma menfezlerinin ve varsa havalandırma bacalarının yangın algılama ve gaz boşalımı anında otomatik kapanacak şekilde tasarlanmasını ister. Aerosol 98. maddede adıyla geçmez. Yine de oda ölçeğindeki aerosol projelerinde bu iki hüküm iyi uygulama olarak değerlendirilebilir: sesli ve ışıklı uyarı ile havalandırmanın durdurulması tasarımın başında ele alınır. Aerosol için "insana tamamen zararsız" gibi mutlak bir ifade kullanmıyoruz: insanlı hacimlerde tasarım yoğunluğu ilgili standardın kurallarına göre belirlenir ve boşalmadan önce tahliye esastır.

Gecikmenin ayarı panele göre değişir. Micro-FEP panelinde gecikme DIP anahtarlarıyla 0 ile 30 saniye arasında ayarlanır. Doğru değer, en uzak çalışma noktasından çıkışa yürüme süresine ve uyarının duyulabilirliğine göre projede seçilir.

Elle tetikleme iki ayrı butonla yönetilir. Söndürme serbest bırakma butonu, yangını gören bir kişinin dedektörü beklemeden söndürmeyi başlatmasını sağlar. Micro-FEP'te bu buton kullanıldığında gecikmenin devre dışı kalması ayarlanabilir. Bu ayar, butonun konumu ve hacimde insan bulunma ihtimaliyle birlikte projede değerlendirilir. Başka bir anahtar konumunda ise söndürücüleri yalnızca serbest bırakma butonları devreye alabilir; panel bu durumda otomatik ateşleme yapmaz. Manuel iptal butonu ise ters yönde çalışır: geri sayımı durdurur veya erteler; davranışı panelin kullanım kılavuzunda tanımlıdır. EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisi, veri merkezindeki gazlı sistem örneğinde iptal butonuyla söndürmenin ertelenebildiğini ve sistemin elle boşaltılabildiğini anlatır.

Bazı uygulamalarda tetikleme bilerek yalnız elle yapılır. AF-X referans dokümanındaki bir offshore jeneratör konteynerinde sistem, offshore kuralları gereği elle tetiklemeyle kurulmuş; aynı sistemin kara projesinde bir algılama cihazı eklenerek otomatik çalışmaya geçirilebileceği not edilmiştir. Yani otomatik ve elle tetikleme birbirinin alternatifi değil, aynı panel mantığının iki girişidir.

Otomatik söndürme sistemi tetikleme zinciri: ısı kablosu, duman dedektörü, kontrol paneli ve aerosol jeneratörü Tetikleme zinciri: dedektörler algılar, panel uyarı ve gecikmeyi yönetir, elle tetikleme butonu ve jeneratör aynı panele bağlanır.

Tetikleme zinciri nasıl test edilir ve bakımı yapılır?

Tetikleme zinciri, söndürücüyü boşaltmadan her halkanın ayrı ayrı denenmesiyle test edilir. Dedektörün sinyal üretip üretmediği, panelin alarm, gecikme ve çıkış adımlarını doğru sırayla yürütüp yürütmediği ve ateşleme hattının bütünlüğü ayrı kontrollerdir. Ateşleme hattı için datasheet, devre ölçümünde en fazla 40 mA akımın 5 dakikaya kadar uygulanabileceğini belirtir; ölçüm yöntemi üreticinin kılavuzuna göre seçilir.

Enerji kaynağı en kolay unutulan halkadır. AF-X TEC şebekeye değil iki AA pile bağlı olduğundan kesintide pil durumu belirleyicidir; pil periyodik bakımda kontrol edilir. EMO'da yayımlanan pano bildirisi, elektrik aktivasyonlu pano içi aerosol sistemlerinde söndürme panelinin pil ve/veya yardımcı besleme ünitesiyle beslenebilir olmasını önerir. Lineer ısı kablosunun güzergahı da bakım sırasında gözle kontrol edilir; pano içinde sonradan yapılan bir tadilat kabloyu ezebilir veya riskli bölgeden uzaklaştırabilir.

Sorumluluk mevzuatta yazılıdır. BYKHY'nin 100. maddesine göre söndürme sistemlerinin periyodik kontrol, test ve bakımı bina sahibi, yöneticisi veya sorumluluğu yazılı olarak devralan bina yetkilisinin sorumluluğundadır. İşyerlerinde İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, standartta süre belirtilmemişse yangın söndürme sistemleri için yılda bir periyodik kontrol ister. Devreye alma sırasında yapılan ilk fonksiyon testini ve teslim belgelerini otomatik yangın söndürme sistemi kurulumu yazımızda adım adım anlattık.

Sonuç: tetikleme kurgusunu hacme göre seçin

Otomatik söndürme sisteminin nasıl tetikleneceği şu üç soruyla belirlenir: yangın bu hacimde ilk olarak ısı mı duman mı üretir, hacimde insan bulunur mu ve kaç bölge izlenecek? Kapalı bir panoda lineer ısı dedektörü ve pilli bir kontrol ünitesi sık kullanılan bir kurgudur; havalandırılan bir sistem odasında ise duman algılama, çift aşamalı teyit ve gecikme genellikle tercih edilir. Birden fazla bölge, bina alarm sistemine bağlantı ve elle tetikleme gerektiğinde söndürme paneli kurgunun merkezine oturur. Hangi kurguyu seçerseniz seçin, ateşleme akımının, gecikmenin ve uyarının onaylı söndürme projesinde yazılı olduğundan emin olun. Tetiklemenin sistemin bütünündeki yerini otomatik yangın söndürme sistemleri rehberimizde anlattık.

AF-X Fireblocker, ArianeGroup bünyesindeki APP ile geliştirilen yoğunlaştırılmış aerosol yangın söndürme sistemidir; Türkiye distribütörü Dikey Mühendislik'tir; denizcilik sektöründe satış, montaj ve teknik destek hizmetlerini Tuzla, İstanbul merkezli Acarsan sunar. Aerosolün hangi hacimlerde ve hangi sınırlarla kullanıldığını aerosol yangın söndürme sistemi sayfamızda bir arada bulabilirsiniz.


Hacminiz için algılama yöntemi, panel ve jeneratör seçimini birlikte netleştirmek için bize ulaşın: info@afx.com.tr veya +90 542 807 22 62.

Sık sorulan sorular

  • Lineer ısı dedektörü nasıl çalışır?

    Lineer ısı dedektörü, korunan hacim boyunca döşenen bir algılama kablosudur. Dijital tipte iki iletkeni ayıran ısıya duyarlı yalıtım, belirlenen sıcaklıkta erir; iletkenler temas eder ve kontrol ünitesi bu kısa devreyi yangın sinyali olarak alır. EMO'da yayımlanan pano bildirisine göre pano içi aerosol uygulamalarında 68 °C veya 88 °C eşikli ısı kabloları kullanılır.
  • Tetiklenen ısı kablosu yeniden kullanılabilir mi?

    Kablonun tipine bağlıdır. EN 54-28 kapsamındaki kendini sıfırlamayan kablolar tetiklendikten sonra değiştirilir; en azından eriyen bölüm yenilenir. EN 54-22 kapsamındaki sıfırlanabilir lineer dedektörler ise soğuduktan sonra yeniden kullanılabilir. Hangi tipin kullanıldığı devreye alma belgelerine yazılmalıdır.
  • Elektrik kesintisinde otomatik söndürme sistemi çalışır mı?

    Tetikleme ünitesinin enerji kaynağına bağlıdır. AF-X TEC şebekeye değil iki AA pile bağlı olduğundan kesintide pil durumu belirleyicidir; pil periyodik bakımda kontrol edilir. EMO'da yayımlanan pano bildirisi, elektrik aktivasyonlu pano içi aerosol sistemlerinde söndürme panelinin pil ve/veya yardımcı besleme ünitesiyle beslenebilir olmasını önerir.
  • Söndürme öncesindeki gecikme süresi ne kadar olmalı?

    Gecikme süresi, korunan hacimde insan bulunup bulunmadığına ve tahliye mesafesine göre projede belirlenir. Micro-FEP söndürme panelinde gecikme 0 ile 30 saniye arasında ayarlanabilir. İnsan bulunmayan kapalı bir panoda gecikme kısa tutulabilir; insanlı bir teknik odada tahliyeye yetecek süre ve sesli, ışıklı uyarı planlanır.
  • Otomatik söndürme sistemi elle tetiklenebilir mi?

    Evet. Micro-FEP gibi panellerde söndürme serbest bırakma butonu bulunur ve panel, buton kullanıldığında gecikmeyi devre dışı bırakacak şekilde ayarlanabilir. Bu ayar, butonun konumu ve hacimde insan bulunma ihtimaliyle birlikte projede değerlendirilir. Manuel iptal butonu geri sayımı durdurur veya erteler; davranışı panelin kullanım kılavuzunda tanımlıdır.
  • İstenmeyen boşalma riski nasıl azaltılır?

    En yaygın yöntem çift aşamalı algılamadır: birinci dedektör ön alarm verir, ikinci dedektör veya ikinci bölge teyit ettiğinde geri sayım başlar. Buna ek olarak dedektör türü ortamın sıcaklığına, tozuna ve hava hızına göre seçilir, arıza sinyalleri izleme sistemine aktarılır ve algılama hattı periyodik olarak test edilir.

Kaynaklar

  1. S. Karatuyun, Elektrik Panolarında Yangın Söndürme Uygulamaları, EMO'da yayımlanan bildiri.
  2. G. Aktaş, Elektrik Alanlarında (Trafo, Jeneratör, Enerji Dağıtım Pano, Server Odaları vb) Yangın Korunum Konsepti, EMO'da yayımlanan bildiri.
  3. EN 54-28:2016, Fire detection and fire alarm systems, Part 28: Non-resettable line-type heat detectors, BSI kapsam sayfası.
  4. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete 19.12.2007/26735, Madde 79, 98 ve 100.
  5. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Resmi Gazete 25.04.2013/28628, EK-III.
  6. AF-X Fireblocker NANO CXXS, CXS, CS, CM, BXS, BS, BM ve BL datasheet'leri.
  7. AF-X Fireblocker Acarsan kataloğu, Micro-FEP yangın algılama ve söndürme sistemi sayfası.
  8. AF-X Systems, AF-X Fireblocker lithium-ion sunumu ve uluslararası referans dokümanı.

Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yangın risk analizi, söndürme projesi ve uygulama kararlarının yerine geçmez. Pano içi sistemler binanın yangın algılama ve söndürme sistemlerinin yerine geçmez, onları tamamlar. Sistem seçimi ve kapasite hesabı; yetkili mühendis tarafından hazırlanan ve ruhsat veren idarece onaylanan proje kapsamında, BYKHY, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ve gerektiğinde Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yapılmalıdır. Ürün belgelerinin kapsamı ve geçerliliği projeyi onaylayacak idareyle teyit edilmelidir. Algılama yöntemi, gecikme süresi, uyarı düzeni ve elle tetikleme kurgusu, korunan hacimde insan bulunup bulunmadığı dikkate alınarak bu projede belirlenmelidir.

Hazırlayan: Özen Acar, Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisi Acarsan Makina Mühendislik Denizcilik ve İnşaat Ltd. Şti., +90 542 807 22 62, info@afx.com.tr