Otomatik yangın söndürme sistemi: tedarikçi seçimi
Özet
- Otomatik yangın söndürme sistemi tedarikçisi seçimi, ürün belgesinin kapsamını, kurulumu ve bakımı yapacak firmanın yetkisini ve sistemin ömür boyu maliyetini birlikte sorgulamayı gerektirir.
- Florlu sera gazı içeren sabit söndürme sistemlerinde kurulum ve bakım yapan firmanın TS 13905 Hizmet Yeterlilik Belgesi, personelin de Mesleki Yeterlilik Belgesi olmalıdır.
- Fiyatı korunan net hacim, yanıcı yük, sızdırmazlık, algılama düzeni, altyapı ihtiyacı ve mevzuat yükü belirler; aynı hacim için iki teklif bu yüzden farklı kapsamda gelebilir.
- Toplam sahip olma maliyeti ilk yatırımı, periyodik bakımı, boşalma sonrası yenilemeyi ve ömür sonunu kapsar; BYKHY sistemin yapının ekonomik ömrü boyunca çalışmasını ister.
- Hacminize uygun model ve adet için AF-X Fireblocker Nano serisi teknik değerlerini inceleyin.
Otomatik yangın söndürme sistemi tedarikçisi nasıl seçilir? Kısa Cevap
Otomatik yangın söndürme sistemi tedarikçisini dört soruyla seçin: ürün belgesi teklif edilen modeli ve uygulamayı kapsıyor mu, kurulum ve bakımı yapacak firma ile personel gerekli yetki ve belgelere sahip mi, teklif hangi net hacim ve kapsam üzerinden hazırlandı, sistemin ömür boyu bakım ve yenileme maliyeti ne? Kesin tasarım, yetkili mühendisin hazırladığı ve idarenin onayladığı projeyle netleşir.
Otomatik yangın söndürme sistemini kim tedarik eder?
Otomatik yangın söndürme sistemini Türkiye'de çoğunlukla üç tip firma tedarik eder: üreticinin yetkili distribütörü veya bayisi, yangın sistemleri proje ve taahhüt firması ve bakım ile servis firması. Bazı firmalar bu rollerin üçünü birden üstlenir, bazıları yalnız birini. Teklifi değerlendirmeden önce karşınızdaki firmanın hangi rolde olduğunu bilmeniz gerekir. Çünkü yetki, sorumluluk ve sonradan ulaşabileceğiniz destek bu role göre değişir.
Mevzuat sorumluluğu da paylaştırır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in (BYKHY) 6. maddesine göre aktif yangın güvenlik sistemleri yetersiz kalırsa, proje eksik veya hatalıysa proje müellifi, yapım eksik veya hatalıysa müteahhit ya da yapımcı firma sorumludur. Sistem işletmeden kaynaklı olarak çalışmıyorsa işletmeci kuruluş doğrudan sorumlu olur. Yani "sistemi kim kurdu" sorusu kağıt üzerinde kalmaz, bir yangından sonra sorumluluğun kime ait olduğunu belirler.
Pratikte bunun anlamı basit.
Üretici ile aranızda bir yetki zinciri olmalı ve bu zincir yazılı olmalı. Ürünü satan firma ile montajı yapan firma farklıysa, montajı yapan firmanın o ürün için üreticiden veya distribütörden eğitim ve yetki aldığını görün. Bakımı üçüncü bir firma yapacaksa aynı soruyu ona da sorun. Kurulum adımlarının kendisini aerosol yangın söndürme sistemi kurulumu yazımızda anlattık; burada odak, o adımları kimin hangi belgeyle attığıdır.
Tedarikçiyi hangi belgelerle sorgulamalısınız?
Tedarikçiyi sorgulamanın en hızlı yolu belge istemektir, ama belgenin varlığı yetmez: kapsamı okunmalıdır. Aşağıdaki tablo, bir teklifle birlikte istemenizi önerdiğimiz belgeleri ve her birinin neden önemli olduğunu özetliyor.
| Sorgu | Ne istenir | Neden önemli | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ürün sertifikası | Teklif edilen modelin adını taşıyan belge ve belgeyi veren kuruluş | Sistemdeki bütün ekipmanın sertifikalı olması şarttır | BYKHY m.90(3), m.4(1)(ğğ) |
| Belge kapsamı | Belgenin dayandığı standart, kapsadığı modeller ve uygulama alanı | Genel ürün belgesi özel senaryoları (ör. lityum-iyon batarya) kendiliğinden kapsamaz | Belgenin kendisi, idare teyidi |
| Tasarım standardı | Projenin hangi standarda göre hesaplandığı | Gazlı sistemlerde TS ISO 14520 esas alınır; aerosolde ISO 15779, EN 15276-2 ve NFPA 2010 kullanılır | Gazlı: BYKHY m.98(3); aerosol: BYKHY'de adıyla geçmez, genel hüküm m.90(4) |
| Firma yeterliliği (F-gaz) | TSE'nin TS 13905 kapsamında verdiği Hizmet Yeterlilik Belgesi | Florlu gaz içeren sabit sistemi üçüncü kişiye kuran veya bakımını yapan firma için zorunludur | F-gaz Yönetmeliği m.17(1) |
| Personel yeterliliği (F-gaz) | MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi | Florlu gaz içeren sistemin kurulumu, bakımı ve gaz geri kazanımı belgeli kişi işidir | F-gaz Yönetmeliği m.16 |
| Yetkili servis | Üreticiden veya distribütörden güncel yetki yazısı, personelin ürün eğitim belgesi | Bakım, yedek parça ve boşalma sonrası yenileme bu zincire bağlıdır | Sözleşme |
| Gemide servis | İdare tarafından yetkilendirilmiş servis sağlayıcı belgesi | Türk bayraklı ticari gemi ve su araçlarında sabit sistem testleri İdare tarafından yetkilendirilmiş servis sağlayıcı işidir | Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.59 |
Tablodaki ilk iki satır birbirinden ayrı okunmalıdır. BYKHY'nin 4. maddesi sertifikayı, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) veya TSE tarafından kabul gören uluslararası bir onay kuruluşunun test ederek verdiği ve ilgili standartlara uygunluğu gösteren belge olarak tanımlar. Bu tanım iki şey sorar: belgeyi kim verdi ve hangi testle verdi? Belgeler sayfamızda her belgenin türünü ve veren kuruluşu ayrı ayrı görebilirsiniz.
Belge kapsamına somut bir örnek verelim. AF-X Fireblocker jeneratörleri için Kiwa K21045 kapsamında düzenlenmiş ürün belgesi bulunur (EN 15276-1:2019, ISO 15779); belgenin hangi modelleri kapsadığını belgenin kendisinden kontrol edin. Lityum-iyon batarya depolama alanları için ise Kiwa'nın ayrı bir özel belgelendirme programı (K21045 SCP05) vardır ve bu program sistemi belirli bir batarya yangını senaryosuna göre değerlendirir. AF-X Fireblocker'ın bu program kapsamındaki belgesi ayrı bir belgedir; biri diğerinin yerine geçmez. Belgelerin kapsamlarını belgeler ve standartlar sayfamızda görebilirsiniz. Hangi tedarikçiyle çalışırsanız çalışın, belgenin BYKHY'deki sertifika tanımını karşılayıp karşılamadığını projeyi onaylayacak idareyle teyit edin.
TS 13905 Hizmet Yeterlilik Belgesi kimden istenir?
TS 13905 Hizmet Yeterlilik Belgesi, florlu sera gazı içeren sabit yangından korunma ekipmanının kurulumunu, bakımını veya devreden çıkarılmasını üçüncü kişiler için yapan tüzel kişiden istenir. Belgeyi TSE verir. Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'in 17. maddesinin birinci fıkrası bunu açıkça yazar: bu faaliyetleri yürüten tüzel kişi "TS13905 numaralı standart kapsamında TSE tarafından verilen Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip olmak zorundadır."
Yönetmeliğin aynı bölümü personeli de bağlar. 16. maddeye göre bu sistemlerin kurulumunu, devreye alınmasını, bakımını veya devreden çıkarılmasını yapan kişinin Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun (MYK) verdiği Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olması gerekir. 17. madde, belge sahibi firmanın florlu gazla ilgili görev verdiği bütün teknik personelin bu belgeye sahip olmasını da şart koşar. Bu iki yükümlülük gazın miktarına bağlı değildir.
Miktara bağlı olan yükümlülükler ayrıdır. 5 ton CO2 eşdeğeri ve üzerinde florlu gaz içeren sabit yangından korunma ekipmanı Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanı'na (EKOMVET) kaydedilir ve 5 ile 50 ton CO2 eşdeğeri arasında en az 12 ayda bir sızıntı kontrolünden geçer; sızıntı tespit sistemi kuruluysa bu süre 24 aydır. CO2 eşdeğeri, gazın küresel ısınma etkisinin karbondioksit cinsinden karşılığıdır. HFC-227ea (FM-200) için 5 tonluk eşik yaklaşık 1,55 kg gaza denk gelir. Bir de boşalma sonrası var: yeniden dolum da üçüncü kişiye verilen bir bakım ve teknik servis işi olduğu için 17. madde gereği Hizmet Yeterlilik Belgeli bir firma tarafından yapılır.
Aerosol jeneratörü florlu sera gazı içermez, bu yüzden TS 13905, MYK belgesi ve EKOMVET yükümlülüklerinin dışında kalır. Bu durum, sizi aerosol tedarikçisini sorgulamaktan muaf tutmaz; yalnızca sorulacak belge değişir. Aerosolde soru, montajı ve bakımı yapan ekibin ürün için üreticiden veya distribütörden eğitim alıp almadığı ve boşalan jeneratörü kimin, ne kadar sürede yenileyeceğidir.
Otomatik yangın söndürme sisteminin maliyetini hangi etmenler belirler?
Otomatik yangın söndürme sisteminin maliyeti tek bir birim fiyattan değil, korunan hacmin özelliklerine ve projenin kapsamına göre belirlenir. Bu yüzden aynı oda için gelen iki teklif, biri daha pahalı göründüğü için değil, farklı şeyleri kapsadığı için farklı olabilir. Aşağıdaki etmen matrisi, her etmenin tüplü gazlı sistemde ve aerosolde maliyeti hangi yöne ittiğini göreli olarak gösteriyor.
| Etmen | Neyi belirler | Tüplü gazlı sistemde | Yoğunlaştırılmış aerosolde |
|---|---|---|---|
| Korunan net hacim | Söndürücü miktarı ve ünite sayısı | Gaz miktarı, tüp sayısı ve boyutu hacimle artar | Jeneratör modeli ve adedi hacimle artar; datasheet'ler tasarıma %30 güvenlik payı ekletir |
| Yanıcı yük | Gereken söndürme yoğunluğu | Tasarım konsantrasyonu malzemeye göre belirlenir | Kiwa'nın elektrik panoları için yayımladığı nota göre, pano gibi plastik ağırlıklı yüklerde plastik testinde daha yüksek yoğunluk çıkarsa o değer esas alınır |
| Sızdırmazlık ve açıklıklar | Söndürücünün hacimde kalması | Menfez ve bacaların otomatik kapanması gerekir (BYKHY m.98(4)); söndürücünün hacimde kalma süresi oda sızdırmazlık testiyle doğrulanır (TS ISO 14520) | Hacim yine kapalı olmalı; açıklıklar ve fanlar söndürme anında kapatılır veya durdurulur |
| Altyapı | Montaj işçiliği ve alan | Basınçlı tüp, boru hattı, nozul; büyük sistemlerde tüp için ayrı alan | Basınçsız, borusuz; jeneratör korunan hacmin içine monte edilir |
| Algılama ve kontrol | Panel, dedektör, kablo | Söndürme paneli, dedektörler; binada yangın alarm sistemi varsa alarm ve arıza çıkışları ona bağlanır (BYKHY m.79) | Isı kablosu ve kontrol ünitesi veya söndürme paneli; binada yangın alarm sistemi varsa devreye girme bilgisinin bu sisteme bağlanması projede değerlendirilir (BYKHY m.75(8)) |
| İnsanlı hacim önlemleri | Uyarı ve tahliye düzeni | Sesli ve ışıklı uyarı zorunludur (BYKHY m.98(3)) | Tasarım yoğunluğu, görüş ve tahliye prosedürü projeye göre değerlendirilir |
| Mevzuat yükü | Kayıt, belge ve periyodik kontrol | HFC'lerde belgeli firma ve personel; eşik üzerinde EKOMVET kaydı ve sızıntı kontrolü | Florlu gaz yükümlülüğü yoktur |
| Boşalma sonrası | Yeniden devreye alma | Tüpün yeniden doldurulması; HFC'lerde TS 13905 belgeli firmaca | Boşalan jeneratörün yenisiyle değiştirilmesi ve hacmin temizlenmesi |
Bu tabloyu okurken bir şeyi akılda tutun: hiçbir satır tek başına "şu sistem ucuzdur" anlamına gelmez.
Örneğin altyapı satırında aerosol avantajlıdır, çünkü boru ve basınçlı tüp yoktur. Boşalma sonrası satırında ise iki sistem de bir kalem doğurur: gazlı sistemde dolum, aerosolde jeneratör değişimi ve temizlik. Aerosol kuru haldeyken iletken olmayan ince bir toz bırakır; bu toz nem çektiğinde iletken ve korozif hale gelebildiği için söndürmeden sonra kısa sürede temizlenmelidir. Gazın kendisi kalıntı bırakmaz, ama halokarbon gazlar alevle temas edince korozif ayrışma ürünleri oluşabilir. Elektrik Mühendisleri Odası'nda (EMO) yayımlanan elektrik alanları bildirisi, gazlı sistemlerde yeniden alevlenmeyi önlemek için gazın en az 10 dakika söndürme konsantrasyonunun altına düşmemesi gerektiğini ve bunun oda sızdırmazlık testiyle doğrulandığını yazar. Sızdırmazlığı sağlamak için gereken damper, perde ve kablo geçişi yalıtımı da teklifin parçasıdır.
Pano ölçeğinde bu etmenlerin nasıl değiştiğini pano içi yangın söndürme sistemi rehberimizde ayrıca anlattık.
Aynı teknik oda iki farklı altyapıyla: solda tüp, boru ve damper, sağda hacmin içine monte edilen jeneratörler ve algılama hattı.
Teklifleri aynı tabanda nasıl karşılaştırırsınız?
İki teklifi karşılaştırmanın ön şartı, ikisinin de aynı hacim, aynı güvenlik payı ve aynı kapsam üzerinden hazırlanmış olmasıdır. Bu üçü tutmuyorsa toplam rakamları yan yana koymanın anlamı yoktur. Varsayımsal bir teknik oda üzerinden bakalım.
İç ölçüleri 4 m x 3 m x 2,5 m olan insansız bir teknik odanın brüt hacmi 30 m³ eder. Odada toplam 2 m³ yer kaplayan sabit dolaplar varsa net hacim 28 m³'tür; AF-X Nano datasheet'leri net hacmin, sabit ekipmanın kapladığı hacim düşülerek bulunmasını ister. %30 güvenlik payı eklenince tasarım hacmi 36,4 m³ olur. Bu noktada A sınıfı yangın için iki aday çıkar: datasheet'e (2026 revizyonu) göre 56 m³ net hacim koruyan tek bir NANO BL ya da her biri 13,3 m³ koruyan üç NANO BS (toplam 39,9 m³); 32 m³ koruyan tek bir NANO BM bu hacme yetmez. Oda yüksekliği iki modelin azami montaj yüksekliğinin de altında kalır: NANO BL için 8,0 m, NANO BS için 3,0 m. Hangisinin seçileceğini dağılım, yerleşim ve üreticinin hesap tablosu belirler. Yerleşimde, jeneratör ağzından NANO BS ve NANO BL için 200 cm mesafeye kadar 75 °C üzerinde sıcaklık oluşabileceği de hesaba katılır.
Şimdi bir tedarikçinin brüt hacimle, diğerinin net hacimle hesap yaptığını düşünün.
Teklifler farklı model, farklı adet ve farklı kablo uzunluğuyla gelir; aradaki fark ürünün değil varsayımın farkıdır. Tam da bu yüzden teklif isterken aşağıdaki kalemlerin her birinin "dahil" ya da "hariç" olarak yazılmasını istemenizi öneririz:
| Kalem | Teklifte görmek istediğiniz |
|---|---|
| Hesap varsayımı | Net hacim, güvenlik payı ve kullanılan hesap yöntemi |
| Ekipman listesi | Model adları ve adetleri, belge kapsamıyla eşleşmesi |
| Algılama ve kontrol | Dedektör veya ısı kablosu, panel, enerji kaynağı, bina sistemine bağlantı |
| Yardımcı işler | Fan durdurma, enerji kesme rölesi, damper veya açıklık kapatma |
| Proje ve onay | Söndürme projesinin hazırlanması ve idare onayına destek |
| Devreye alma | Fonksiyon testleri, teslim tutanağı, işletme talimatı ve kullanıcı eğitimi |
| Bakım | İlk yıl bakımının kapsamı, sonraki yıllar için sözleşme koşulları |
| Boşalma sonrası | Yeniden dolum veya ünite değişiminin süresi ve kimin yapacağı |
| Teslim ve stok | Teslim süresi, Türkiye'de yedek ünite ve parça stoğu |
Tablodaki kalemlerden "boşalma sonrası" ve "teslim ve stok" tekliflerde kolayca boş kalabilir. Bir sistem boşaldığında koruma, yenisi takılana kadar yoktur; o süre işletmenin risk penceresidir. Tedarikçiye bu süreyi yazılı olarak sorun.
Hacim ölçülerinizi ve bir fotoğrafını gönderin, ön boyutlandırmayı birlikte yapalım: iletişim sayfası.
Toplam sahip olma maliyeti nasıl hesaplanır?
Toplam sahip olma maliyeti (TCO), bir sistemin satın alınmasından ömrünün sonuna kadar doğurduğu bütün giderlerin toplamıdır. Yangın söndürme sisteminde bu süreyi mevzuat da işaret eder. BYKHY'nin 90. maddesinin ikinci fıkrası şöyle der: "Yangın söndürme sistemlerinin; her yapıda meydana gelebilecek olan yangını söndürecek kapasitede olması ve yapının ekonomik ömrü boyunca, otomatik veya el ile gereken hızda devreye girerek fonksiyonunu yerine getirebilmesi gerekir." Yani hesap, kurulum günüyle değil, sistemin görev yapacağı yıllar üzerinden yapılır.
EMO'da yayımlanan elektrik alanları bildirisi de otomatik söndürmede doğru seçim için benzer bir liste verir: ilk yatırım ve yeniden dolum maliyeti, söndürme ya da yanlış boşalma sonucu oluşabilecek hasar, yeniden dolum süresi ve üretimin normale dönme süreci. Bu kalemleri zamana göre dört gruba ayırıyoruz:
| Dönem | Kalem | Tedarikçiye sorulacak |
|---|---|---|
| Yıl 0 | Ekipman, proje, montaj, devreye alma, yardımcı işler | Kapsam tablosunun tamamı dolu mu? |
| Her yıl | Periyodik kontrol ve test, pil değişimi, F-gaz sistemlerinde sızıntı kontrolü ve kayıt | Bakım periyodu hangi standarda veya üretici talimatına dayanıyor? |
| Olay sonrası | Yeniden dolum veya ünite değişimi, temizlik, ekipman kontrolü, duruş süresi | Yenileme kaç günde yapılır, stok Türkiye'de mi? |
| Ömür sonu | Ünitelerin yenilenmesi, söndürücü maddenin bulunabilirliği | Kullanım ömrü yazılı olarak hangi koşula bağlı? |
Tabloda iki kalem ayrıca konuşulmalı. Birincisi söndürücü maddenin uzun vadede bulunabilirliğidir. BYKHY'nin 98. maddesi, halon alternatifi gazlarla tasarlanan sistemlerde söndürücü gazın ilgili standartlara göre belgelenmiş uzun süreli kullanım geçerliliğinin olmasını ister. Gazlı sistem teklifinde bu geçerliliğin belgesini ve yeniden dolumda aynı gaza erişim koşullarını sormak, ömür boyu maliyetin bir parçasıdır. İkincisi kullanım ömrüdür. Üretici bilgisine göre AF-X Fireblocker için 15 yıl kullanım ömrü belirtilir; bu değer ürün datasheet'lerinde yer almaz; Kiwa'nın EN 15276-1 hızlandırılmış yaşlandırma testinde 15 yıl olarak geçer ve üreticinin sıcaklık aralığına ve bakım koşuluna bağlıdır. Bu yüzden ömür beyanını hangi tedarikçiyle çalışırsanız çalışın yazılı ve koşullarıyla isteyin.
Duruş süresi tabloda çoğu zaman en zor fiyatlandırılan kalemdir ve tekliflerde genellikle yer almaz. Bir üretim hattını besleyen MCC panosu ya da bir veri dolabı, sistem boşaldıktan sonra temizlenip kontrol edilene ve koruma yeniden kurulana kadar ya durur ya da korumasız çalışır. Sizin için o saatlerin karşılığını yalnız siz hesaplayabilirsiniz. Tedarikçiden isteyeceğiniz şey, yenileme süresinin yazılı taahhüdüdür. Su kullanan bir sistemde ise hesap başka bir kalemi de içerir: suyun kendisinin yol açtığı ikincil hasar. Hangi sistem türünün hangi hasar profilini taşıdığını yangın söndürme sistemleri karşılaştırmamızda ele aldık.
Bakım ve servis sözleşmesinde neye bakmalısınız?
Bakım ve servis sözleşmesi, tedarikçinin satıştan sonra da ne kadar yanınızda olacağını gösteren belgedir. BYKHY'nin 100. maddesine göre söndürme sistemlerinin periyodik kontrol, test ve bakımı, bina sahibi, yöneticisi veya sorumluluğu yazılı olarak devralan bina yetkilisinin sorumluluğu altında ve ilgili standartlardaki şartlara uygun yapılır. Bakımı tedarikçiye yaptırabilirsiniz, ancak yönetmelikteki sorumluluk bina sahibinde, yöneticisinde veya bu sorumluluğu yazılı olarak devralan bina yetkilisinde kalır. İşyerlerinde İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, standartta süre belirtilmemişse yangın söndürme sistemleri için yılda bir periyodik kontrol ister.
Sözleşmede şunların yer almasına dikkat edin: bakım periyodu ve dayanağı, her ziyarette kontrol edilen kalemlerin listesi, raporun formatı, arıza bildiriminden sonra müdahale süresi ve boşalma sonrası yenileme süresi. Aerosol sistemde kontrol listesi jeneratörleri, algılama kablosunu, kontrol ünitesini ve pilini kapsar; AF-X TEC kontrol ünitesi iki standart AA pille çalıştığı için pil durumu her bakımda kontrol edilir. Tüplü gazlı sistemde tüp basıncı ve gaz miktarı, boru ve nozullar, HFC kullanılıyorsa sızıntı kontrolü ve kayıt eklenir.
Denizde kural biraz farklıdır. Gemilerin Teknik Yönetmeliği'nin 59. maddesine göre Türk bayraklı ticari gemi ve su araçlarında sabit söndürme sistemlerinin testleri İdare tarafından yetkilendirilmiş servis sağlayıcılarca yapılır; CO2 ve köpük dışındaki sabit sistemler üreticinin belirlediği periyotlarda test edilebilir. Ticari gemi veya ticari yat için teklif alıyorsanız servis sağlayıcının bu yetkisini ayrıca sorun.
Sonuç: fiyatı değil, kapsamı ve süreyi karşılaştırın
Otomatik yangın söndürme sistemi tedarikçisi seçimi dört sorunun cevabına iner: ürün belgesi teklif edilen modeli ve uygulamayı kapsıyor mu, kurulum ve bakımı yapacak firma ile personel gerekli yetki ve belgelere sahip mi, teklif hangi net hacim ve kapsam üzerinden hazırlandı, sistemin ömür boyu bakım ve yenileme maliyeti ne? Florlu gaz içeren bir sistemde TS 13905 Hizmet Yeterlilik Belgesi ve MYK belgesi listenin başındadır. Aerosolde bu belgeler aranmaz; soru üretici yetkisine, eğitime ve yenileme süresine kayar. Ön boyutlandırmayı üreticinin hesap tablosuyla biz yaparız; kesin tasarım, yetkili mühendisin hazırladığı ve idarenin onayladığı projede netleşir. Hangi sistemin teklifini isteyeceğinize karar vermek için otomatik yangın söndürme sistemleri rehberimizden başlayabilirsiniz.
AF-X Fireblocker, ArianeGroup bünyesindeki APP ile geliştirilen yoğunlaştırılmış aerosol yangın söndürme sistemidir; Türkiye distribütörü Dikey Mühendislik'tir; denizcilik sektöründe satış, montaj ve teknik destek hizmetlerini Tuzla, İstanbul merkezli Acarsan sunar. Aerosolün genel çalışma prensibini ve bina sistemlerini nasıl tamamladığını aerosol yangın söndürme sistemi sayfamızda anlattık.
Farklı sektörlerdeki kurulum örnekleri için uygulamalar sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Otomatik yangın söndürme sisteminin fiyatını hangi etmenler belirler?
Fiyatı belirleyen başlıca etmenler korunan net hacim, hacimdeki yanıcı yük, hacmin sızdırmazlığı, algılama ve kontrol düzeni, boru ve tüp gibi altyapı ihtiyacı, mevzuat yükümlülükleri ve bakım planıdır. Bu yüzden fiyat proje bazında oluşur. Teklifleri karşılaştırırken aynı net hacim, aynı güvenlik payı ve aynı kapsam üzerinden hazırlandıklarını kontrol edin.Tedarikçide TS 13905 Hizmet Yeterlilik Belgesi aranır mı?
Florlu sera gazı içeren sabit yangından korunma ekipmanını üçüncü kişiler için kuran veya bakımını yapan firmanın, Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'in 17. maddesine göre TSE'den TS 13905 kapsamında Hizmet Yeterlilik Belgesi alması zorunludur. HFC-227ea kullanan bir sistem teklif ediliyorsa bu belgeyi ve personelin Mesleki Yeterlilik Belgesini isteyin. Florlu gaz içermeyen aerosol sistemler bu yükümlülüğün dışındadır.Yangın söndürme sisteminin toplam sahip olma maliyeti nasıl hesaplanır?
Toplam sahip olma maliyeti; ekipman, proje, montaj ve devreye alma bedeline, sistemin ömrü boyunca yapılacak periyodik kontrol, test, kayıt ve sızıntı kontrolü giderlerini, bir boşalma sonrasındaki yeniden dolum veya değişim, temizlik ve duruş süresini ve ömür sonu yenilemeyi ekleyerek bulunur. Hesap, sistemin kullanılacağı süre boyunca yapılır.Otomatik söndürme sisteminin bakımından kim sorumludur?
BYKHY'nin 100. maddesine göre söndürme sistemlerinin periyodik kontrol, test ve bakımı bina sahibi, yöneticisi veya sorumluluğu yazılı olarak devralan bina yetkilisinin sorumluluğundadır. Bakımı tedarikçiye yaptırabilirsiniz, ancak yönetmelikteki sorumluluk bu kişilerde kalır. İşyerlerinde standartta süre belirtilmemişse yılda bir periyodik kontrol de istenir.Tedarikçinin yetkili servis olduğu nasıl doğrulanır?
Üreticiden veya Türkiye distribütöründen alınmış güncel yetki yazısını, montaj ve bakım yapacak personelin ürün eğitim belgelerini ve yedek parça tedarik koşullarını yazılı olarak isteyin. Florlu gaz kullanan sistemlerde buna TS 13905 Hizmet Yeterlilik Belgesi ve Mesleki Yeterlilik Belgesi eklenir. Türk bayraklı ticari gemi ve su araçlarında servis sağlayıcının İdare tarafından yetkilendirilmiş olması gerekir.Ürün belgesinin projeyi kapsadığı nasıl kontrol edilir?
Belgenin hangi kuruluş tarafından, hangi standarda göre ve hangi modeller için verildiğine bakın; teklifteki model belgede yazmalıdır. Uygulama alanını da kontrol edin: genel bir ürün belgesi, lityum-iyon batarya gibi özel bir senaryoyu kendiliğinden kapsamaz. Belgenin BYKHY'deki sertifika tanımını karşılayıp karşılamadığını projeyi onaylayacak idareyle teyit edin.
Kaynaklar
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete 19.12.2007/26735, Madde 4, 6, 79, 90, 98 ve 100.
- Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, Resmi Gazete 15.10.2024/32693, Madde 7, 12, 15, 16, 17 ve EK-1.
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Resmi Gazete 25.04.2013/28628, EK-III (değişik: RG 23.12.2025/33116), Tablo-3.
- Gemilerin Teknik Yönetmeliği, Resmi Gazete 17.11.2009/27409, Madde 59.
- G. Aktaş, Elektrik Alanlarında (Trafo, Jeneratör, Enerji Dağıtım Pano, Server Odaları vb) Yangın Korunum Konsepti, EMO'da yayımlanan bildiri.
- Kiwa NCP, Fire Protection of electrical cabinets, K23001 memo no. 2020.1, 1 Nisan 2020.
- AF-X Fireblocker NANO BS, BM ve BL datasheet'leri (2026 revizyonu).
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yangın risk analizi, söndürme projesi ve uygulama kararlarının yerine geçmez. Hacim içi aerosol sistemleri binanın yangın algılama ve söndürme sistemlerinin yerine geçmez, onları tamamlar. Sistem seçimi ve kapasite hesabı; yetkili mühendis tarafından hazırlanan ve ruhsat veren idarece onaylanan proje kapsamında, BYKHY, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ve gerektiğinde Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yapılmalıdır. Ürün belgelerinin kapsamı ve geçerliliği projeyi onaylayacak idareyle teyit edilmelidir.
Hazırlayan: Özen Acar, Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisi Acarsan Makina Mühendislik Denizcilik ve İnşaat Ltd. Şti., +90 542 807 22 62, info@afx.com.tr
